ENERJİ (HORIZON-CL5-2026-11)

Ufuk Avrupa (Horizon Europe) — HORIZON-CL5-2026-11: 5 konu, en yakın son başvuru 1 Aralık 2026.

Önemli Bilgiler

• Program / Kurum: Ufuk Avrupa (Horizon Europe) — Avrupa Komisyonu
• Özgün başlık: ENERGY (HORIZON-CL5-2026-11)
• Kimler başvurabilir: Akademisyenler ve araştırmacılar
• Son başvuru tarihi: 1 Aralık 2026
• Başvuru adresi: ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/portal/screen/oppor…
• Resmi duyuru: ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/portal/screen/oppor…

Çağrı Metni (özgün dilinde)

Ufuk Avrupa (Horizon Europe) kapsamındaki HORIZON-CL5-2026-11 çağrısında başvuruya açık 5 konu bulunmaktadır. Başvurular AB Fon ve İhale Portalı üzerinden konu sayfasındaki "Start submission" ile yapılır.

Konu açıklamaları (Topic description)

HORIZON-CL5-2026-11-D3-05 — Tamamen sürdürülebilir bölgesel değer zincirlerinden katı biyoyakıt temini ve yüksek verimli kojenerasyona dönüştürülmesinin demonstrasyonu

Son başvuru: 1 Aralık 2026 · Eylem türü: HORIZON İnovasyon Faaliyetleri · Konu bütçesi: 13.500.000 € · Beklenen proje sayısı: 2

Beklenen Sonuç:

Tamamen sürdürülebilir bölgesel biyoenerji değer zincirleri ve verimli dönüşüm, yenilenebilir ve verimli elektrik ve ısıtma üretiminde ve AB iklim ve enerji hedeflerine ulaşılmasında önemli bir rol oynayabilir; ayrıca Avrupa’nın rekabet gücüne ve enerji güvenliğine katkıda bulunabilir.

Proje sonuçlarının, aşağıda belirtilen beklenen çıktıların tümüne katkıda bulunması beklenmektedir:

• Yenilenebilir Enerji Direktifi hükümlerine uygun olarak, yüksek verimli kojenerasyon (CHP) tesislerinde, iyileştirilmiş biyojenik artıklar ve atıklardan elde edilen, yerel ve bölgesel kaynaklı, sürdürülebilir ve ucuz katı biyoyakıtın kullanımı için bölgesel değer zincirlerinin gösterilmesi, KOBİ’ler için fırsatlar yaratmakta, bölgesel değer üretimi, Avrupa’da bilgi birikiminin ilerlemesi ve sektördeki uluslararası rekabet gücünün artmasına katkıda bulunmaktadır.
• Yerel sanayilere üretim süreçleri için esnek yenilenebilir elektrik ve ısı sağlamak ve sürdürülebilir biyoenerji baz yük kapasitesi sağlayarak enerji sisteminde yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaşmasını sağlamak.
• Biyoekonomi paydaşlarının, enerji ve çevre politikası hedefleriyle uyumlu stratejilerini geliştirmek için üretilen bilgiden yararlanabilecekleri ve AB ile Ukrayna’nın fosil yakıtlara olan bağımlılığını azaltma ve enerji güvenliğini artırma hedefine katkıda bulunabilecek, tekrarlanabilir çözümler sunmak.
• Düzenleyici ve izin veren makamların yanı sıra yatırımcılar ve değer zincirinin önemli aktörleri, değer zincirinin sosyo-ekonomik ve çevresel yönlerini, özellikle de döngüsellik, endüstriyel dayanıklılık, biyolojik çeşitlilik ve toprak karbonu konularında daha iyi değerlendirebilirler.

Kapsam:

Yenilenebilir Enerji Direktifi hükümlerine uygun olarak, yüksek verimli (10 MWe ile 30 MWe arası) kombine ısı ve elektrik üretim tesislerinde sürekli, maliyet etkin ve düşük emisyonlu işletim için, iyileştirilmiş biyojenik artıklar ve atıklardan elde edilen yerel ve bölgesel kaynaklı, sürdürülebilir ve ucuz katı biyoyakıt kullanımına yönelik uygulanabilir bir bölgesel değer zincirinin gösterilmesi.

Tekliflerin, Yenilenebilir Enerji Direktifi hükümlerine (basamaklı kullanım da dahil olmak üzere) uygun olarak, sosyo-ekonomik ve çevresel sürdürülebilirliği sağlayan ve özellikle diğer bölgesel biyo-bazlı değer zincirleri ve biyokütle kullanımları üzerindeki olumsuz etkilerin ortadan kaldırılmasını sağlayan, enerji sistemi ağı içindeki baz yük işletimi için uzun vadeli senaryoları kapsaması beklenmektedir; biyolojik çeşitlilik, su dengesi, hava kalitesi ve toprak karbon stokları ile kapsamlı bir yaşam döngüsü analizi ile değerlendirilmesi gereken diğer biyoekonomi sektörleri üzerindeki olumsuz etkilerin dışlanmasını sağlamalıdır. Bu amaçla, artık maddelerin çıkarılması, ölü odun çıkarımı için yerel olarak tanımlanan tutma eşiklerine uymalı ve toprak kalitesi ile toprak karbonu üzerindeki olumsuz etkileri ortadan kaldırmalıdır.

Olası yerel ekosistem etkilerini en aza indirmek amacıyla, yüksek verimli Kojenerasyon Santrali'nin ana hammaddesinin, artık ve atıklardan elde edilen biyokütle yakıtları olması beklenmektedir. Biyokütle yakıtlarının, yenilikçi ön işleme ve iyileştirme teknolojilerinin kullanımıyla ve artıklar ile atıkların karışımından elde edilen gelişmiş tedarik zincirlerinin benimsenmesi yoluyla üretilmesi ve sadece genel olarak değil, her bir hasat yerinde de olumsuz etkilerin ortadan kaldırılması beklenmektedir; bu da ele alınması gereken belirli operasyonel, ekonomik, lojistik ve tedarik zinciri zorluklarına yol açmaktadır. Teklifler, kalitesi doğrulanmış katı biyoyakıtın kullanımı ve faaliyette olan yüksek verimli bir KEsantralinde sera gazı ve hava kirleticilerinin azaltılmasını içeren en az bir bölgesel değer zinciri demonstrasyonunu öngörmelidir. Teklifler, hammadde tedarikçilerinin (örneğin çiftçiler, ormancılar, belediyeler) bu konuyla ilgili değer zincirlerinde konumlarını güçlendirmeleri için yeterli düzeyde katılımını sağlamalıdır.

Tekliflerin, yerel endüstriyel bağlamda gelecekte verimli, maliyet etkin, sağlam, dayanıklı ve düşük kirliliğe sahip kojenerasyon santrallerinin (eski tesislerin modernizasyonu dahil, fosil yakıtlarla birlikte yakma hariç) nasıl gerçekleştirilebileceğini ortaya koyması beklenmektedir.

Bu konu kapsamında sunulan tekliflere ilişkin sonuçların değerlendirilmesi ve yaygınlaştırılmasına yönelik planların, güçlü bir iş modeli ve sağlam bir değerlendirme stratejisi içermesi beklenmektedir. Bu bağlamda, aşırı derecede bölgeye özgü çözümlerin geliştirilmesini önlemek ve tekrarlanabilirliği artırmak amacıyla, örneğin biyoenerji kümeleri gibi uygun ağlarla işbirliği yapılması öngörülmelidir. Değerlendirme planlarının, ölçeklenebilirlik, ticarileştirme ve uygulamaya geçirme (fizibilite çalışması, iş planı) için ön planları içermesi ve potansiyel olarak kullanılabilecek olası finansman kaynaklarını (özellikle İnovasyon Fonu) belirtmesi beklenmektedir. Sera gazı ve hava kirletici emisyonlarının azaltma potansiyelinin tahmin edilmesine özel dikkat gösterilmelidir; projelerin İnovasyon Fonu’ndaki metodolojiyi kullanması teşvik edilecektir. Projelerin, uygulama yerindeki genel endüstriyel ekosistem de dahil olmak üzere yerel değer ve tedarik zincirlerini ve beklenen yerel istihdam sayısını özetleyen en az bir ilgili yerel ekonomik iş modeli içermesi beklenmektedir. Projelerin, Ukrayna’daki bölgesel değer zincirlerini ve/veya Ukraynalı yararlanıcıları kapsayarak Ukrayna’nın yeniden inşasını desteklemesi teşvik edilmektedir.

Bu konu, sosyal bilimler ve beşeri bilimler (SSH) disiplinlerinin etkin katkısını ve SSH uzmanlarının, kurumlarının katılımını gerektirir; ayrıca ilgili SSH uzmanlığının da dahil edilmesi gerekir. SSH araştırmaları, sosyoekonomik sürdürülebilirlik bağlamında konunun hedefine ulaşmak için sinerjilerin nasıl güçlendirilebileceğine özellikle odaklanmalıdır. Cinsiyete duyarlı ve kesişimsel bir yaklaşım, katı biyoyakıt tedariki ve kojenerasyon (CHP) alanlarında kapsayıcı çözümlerin geliştirilmesine yön verebilir; bu, özel ihtiyaçların belirlenmesi, bu ihtiyaçları karşılayan çözümlerin geliştirilmesi ve bunların çeşitli gruplar üzerindeki etkilerinin izlenmesi yoluyla sağlanabilir.

Teknoloji Hazırlık Seviyesi - Tamamlanan projelerden beklenen teknoloji hazırlık seviyesi

HORIZON-CL5-2026-11-D3-06 — Derin tortul ve temel rezervuarları için kaynak değerlendirmesi

Son başvuru: 1 Aralık 2026 · Eylem türü: HORIZON Araştırma ve İnovasyon Faaliyetleri · Konu bütçesi: 18.000.000 € · Beklenen proje sayısı: 4

Beklenen Sonuç:

Derin sedimanter/temel rezervuarlar, hidrokarbon arama çalışmaları tarafından genellikle göz ardı edildikleri için, düşük geçirgenlik, yüksek sondaj maliyeti ve veri yetersizliği ile karakterize edilir. Arama çalışmalarındaki başlıca zorluklar, derin sedimanter ve temel kayaç rezervuar yapılarının ve özelliklerinin tahmin edilmesiyle ilgilidir; bu sayede, Geliştirilmiş Jeotermal Sistemler (EGS) veya kapalı devre jeotermal sistemler gibi düşük geçirgenlik engelini aşabilen, rezervuardan bağımsız yaklaşımlar için uygun yerler belirlenebilir.

Proje sonuçlarının, aşağıda belirtilen tüm beklenen çıktılara katkıda bulunması beklenmektedir:

• Geliştiricilerin, henüz kullanılmayan jeotermal kaynakları ortaya çıkarmak, sondaj başarı oranını artırmak, jeotermal kaynakların performansını yükseltmek, indüklenmiş sismik aktivite riskini azaltmak ve jeotermal enerjiyi çevresel (özellikle biyoçeşitlilik ve kirlilik açısından) ve sosyoekonomik açıdan sürdürülebilir bir şekilde kullanmak için bilgi tabanını genişletmek.
• Vatandaşlar ve yerel topluluklar sürece dahil edilmekte ve yerel, daha güvenli ve uygun fiyatlı yenilenebilir enerji kaynaklarından faydalanmaktadır.

Kapsam:

Jeotermal kaynakların kullanımı için uygun koşulları belirlemek, veri eksikliği sorununu ele almak ve mevcut bilgileri etkin bir şekilde kullanmak amacıyla farklı jeolojik ortamlara yönelik gelişmiş yöntemler, teknolojiler ve kavramsal modeller. Tekliflerin, çevresel ve sosyal etkilerin değerlendirilmesine katkıda bulunması ve 2000-6000 m derinliklerdeki düşük doğal geçirgenlik özelliğine sahip jeotermal kaynakların kullanılabilir hale getirilmesine yardımcı olması beklenmektedir.

Kapsam, geleneksel derinliklerin ötesindeki özellikler ve süreçler hakkında derinlemesine bir anlayış ve öngörü gücü sağlayabilecek ekipman, yöntem ve modellerde mevcut en ileri teknolojinin ötesine geçen gelişmeleri içermektedir. Tekliflerin, jeotermal kaynakların geliştirilmesi ve performansı üzerinde rezervuar koşullarının ve parametrelerinin (örn. yerinde gerilim, sıcaklık, jeomekanik ve kimyasal özellikler) üzerindeki etkisini dikkate alması ve uygun olduğu durumlarda farklı stimülasyon teknikleri, kuyu tasarımları ve tamamlama teknolojileri için uygunluk, hammadde eş üretimi olanakları ve kuyu deliği stabilitesi gibi hususları kapsaması beklenmektedir.

Tekliflerin, önerilen çözümün en son teknolojiye sahip karar verme ve risk analizi yöntemleri bağlamında sağladığı faydayı doğrulaması beklenmektedir.

Güven oluşturma ve toplulukların desteğini sağlamak amacıyla, ortakların erken aşamada başlayan, sürekli ve teknik özelliklere duyarlı (örneğin biyolojik çeşitlilik, su dengesi, kirlilik, arazi işgali, görsel etki, gürültünün yanı sıra, yerel toplulukları ve ekosistemleri etkileyebilecek jeomekanik değişiklikler (örn. sismik aktivite) ve yeraltı değişiklikleri (örn. hedef dışı akiferlerin bozulması)) ^[1].

Bu konu, ilgili araştırma faaliyetlerinin toplumsal etkisini artıracak anlamlı ve önemli sonuçlar elde etmek için, beşeri ve sosyal bilimler disiplinlerinin etkin katkısını, bu alandaki uzmanların ve kurumların katılımını ve ilgili beşeri ve sosyal bilimler uzmanlığının dahil edilmesini gerektirmektedir.

Teknoloji Hazırlık Seviyesi - Tamamlanan projelerden beklenen teknoloji hazırlık seviyesi

[1] Araştırma ve inovasyon (Ar-Ge) sürecinde yer alan temiz enerji teknolojisinin sürdürülebilirliği, döngüselliği ve AB’nin dayanıklılığı ile teknolojik özerkliğine katkısının değerlendirilmesine yönelik bir metodoloji örneği için lütfen aşağıya bakınız: Sürdürülebilir ve ekonomik temiz enerjiye geçiş için döngüsel yaklaşımlar üzerine çalışma

HORIZON-CL5-2026-11-D3-14 — Yenilikçi fotovoltaik uygulamalar için geliştirilmiş sistem tasarımı (EUPI-PV Ortaklığı)

Son başvuru: 1 Aralık 2026 · Eylem türü: HORIZON İnovasyon Faaliyetleri · Konu bütçesi: 30.000.000 € · Beklenen proje sayısı: 4

Beklenen Sonuç:

Agrivoltaik, yani tarımsal faaliyetlerle fotovoltaik (PV) elektrik üretiminin bir arada yürütülmesi, çiftçilere çeşitlendirilmiş gelir kaynakları ve ekolojik faydalar sağlayabilecek, aynı zamanda arazi kullanımı konusunda rekabeti, yer seçimi kısıtlamalarını veya biyolojik çeşitlilik ve tarımsal üretim üzerindeki olumsuz etkileri azaltabilecek yeni bir fotovoltaik uygulama biçimidir. Sistem tasarımlarının ve iş uygulamalarının optimize edilmesi, hem tarım hem de elektrik üretimi için sinerji yaratacak şekilde eşzamanlı arazi kullanımını mümkün kılacaktır; bu durum çiftçilere fayda sağlayacak, fotovoltaik maliyetlerini düşürecek ve Avrupa Birliği’nin güneş enerjisi stratejisi hedeflerine ulaşmasını sağlayacaktır.

Benzer şekilde, açık deniz/kıyıya yakın fotovoltaik sistemler, arazi kaynaklarını koruma ve ışık kullanımını optimize etme konusundaki avantajları nedeniyle, Avrupa’da ve küresel ölçekte muazzam bir yaygınlaştırma potansiyeli sunmaktadır. Ancak, mevcut teknik zorluklar, Avrupa’da genellikle karşılaşılan çoğu deniz koşulunda bu sistemlerin yaygınlaştırılmasını sınırlamaktadır.

Bu nedenle, proje sonuçlarının, önerilen sisteme (agriPV veya açık deniz/kıyı yakınında kurulan PV) bağlı olarak, aşağıdaki beklenen sonuçlardan bazılarına katkıda bulunması beklenmektedir:

1. Mahsul hasadı ve fotovoltaik elektrik üretimi; enerji üretimi, kullanımı ve verimliliği, toprak ve biyolojik çeşitliliğin korunması ile su tasarrufu için sürdürülebilir çözümler sunmak.
2. Avrupa PV değer zincirini güçlendirmek, yeni iş modelleri getirmek ve yenilikçi, finansman sağlanabilir tarımsal veya açık deniz/kıyı yakınındaki PV sistemleri için yeni pazarlar açmak.
3. PV'nin modüler yapısını ve kullanımdaki sinerjilerini değerlendirerek, peyzaj/deniz ve çevre üzerindeki etkisini en aza indirmek. Açık deniz rüzgâr enerjisi ve PV'nin aynı yerde kurulmasını ve sistem entegrasyonunu teşvik etmek.
4. Hem CAPEX hem de OPEX'i azaltan, enerji verimini en üst düzeye çıkaran ve dolayısıyla LCoE'yi düşüren tasarımlarda önemli iyileştirmeler.
5. Tarım ve açık deniz/kıyıya yakın fotovoltaik sistemlerin kurulmasında karşılaşılan sosyo-teknik zorlukların üstesinden gelmek için entegre ve çok boyutlu politika tasarımı teşvik etmek.

Kapsam:

Teklifler, iki alandan (agriPV veya açık deniz/kıyı yakınları PV) yalnızca birini ele almalıdır. Tekliflerin aşağıdakileri ortaya koyması beklenmektedir:

• AgriPV uygulamalarında enerji üretiminin yanı sıra biyolojik çeşitlilik, bitki verimi ve kalitesi açısından karşılaştırılabilir metodolojiler kullanılarak doğru ve güvenilir bir enerji verimi değerlendirmesi için kapsamlı bir (sistem) modelleme.
• Enerji üretimini en üst düzeye çıkarırken ve şebekeye bağlantıyı optimize ederken, kara/deniz/çevre üzerindeki etkiyi en aza indiren, uygun ölçekte gelişmiş sistem bileşenleri ve sistem konseptleri/mimarileri.
• Sistemlerin iklim değişikliğinin etkilerine (aşırı olaylar veya agriPV durumunda, değişen tarım uygulamaları ve/veya ürün seçimleri vb.) karşı dayanıklılığı ve uyum sağlama yeteneği.
• Bu başvurular için modül ve yapı tasarımına yönelik standartlaştırma.
• Permitting process definition.
• Farklı AB iklim/deniz bölgelerinde yeterli ölçekte (toplamda en az 5 MW) sistem demonstrasyonları.

Tarımsal fotovoltaik (agriPV) geliştirme sürecinde toplumsal kabul ve sürdürülebilirliğin sağlanması, izin prosedürlerinin netleştirilmesini, enerji adaleti ilkelerinin teşvik edilmesini, tarımsal risklerin azaltılmasını ve ekonomik kalkınma ile çevre korumanın (özellikle biyolojik çeşitlilik) dengelenmesini gerektirir. Bu boyutlar, tarımsal PV’nin adil ve eşitlikçi bir şekilde yaygınlaştırılması için çalışan politika yapıcılar, sektör paydaşları ve yerel toplulukların katılımıyla bütünsel bir şekilde ele alınmalıdır. Açık deniz/kıyıya yakın PV söz konusu olduğunda, estetik değerlendirme ile birlikte su alanlarıyla ilgili olası çıkar çatışmaları (örneğin ticari deniz taşımacılığı, balıkçılık, kum çıkarma, askeri kullanım ve eğlence amaçlı yelkencilik) veya ortak yerleşim konuları da göz önünde bulundurulmalıdır.

Proje sonuçlarının beklenen ticarileştirilmesi, bir ürün veya sürecin geliştirilmesi, yaratılması, üretilmesi ve pazarlanmasını ya da bir hizmetin yaratılması ve sunulmasını gerektirdiğinde, sonuçların ticarileştirilmesi ve yaygınlaştırılmasına yönelik plan, bu tür bir ticarileştirme stratejisinin yanı sıra güçlü bir iş modeli ve sağlam bir ticarileştirme stratejisini de içermelidir. Değerlendirme planı, ölçeklenebilirlik, ticarileştirme ve uygulamaya geçirme (fizibilite çalışması, iş planı) için ön planları içermeli ve potansiyel olarak kullanılabilecek olası finansman kaynaklarını (özellikle İnovasyon Fonu) belirtmelidir.

Bu konu, ilgili araştırma faaliyetlerinin toplumsal etkisini artıracak anlamlı ve önemli sonuçlar elde etmek amacıyla, beşeri ve sosyal bilimler disiplinlerinin etkin katkısını, bu alandaki uzmanların ve kurumların katılımını ve ilgili beşeri ve sosyal bilimler uzmanlığının dahil edilmesini gerektirmektedir.

Bu konu, ortak program kapsamında yürütülen Fotovoltaik Alanında İnovasyon için Avrupa Ortaklığı (EUPI-PV) programını uygulamaya koymaktadır. Bu nedenle, bu konu kapsamında ortaya çıkan projelerin, Fotovoltaik Alanında İnovasyon için Avrupa Ortaklığı’nın (EUPI-PV) temel performans göstergelerinin (KPI) izlenmesine destek olmak üzere elde edilen sonuçlar hakkında rapor sunması beklenmektedir.

Teknoloji Hazırlık Seviyesi - Tamamlanan projelerden beklenen teknoloji hazırlık seviyesi

HORIZON-CL5-2026-11-D3-04 — Yenilenebilir yakıt endüstriyel değer zincirlerinin ulusötesi ticari öncesi alım yoluyla yenilenebilir yakıt teknolojilerinin risklerinin azaltılması

Son başvuru: 1 Aralık 2026 · Eylem türü: HORIZON Pre-commercial Procurement · Konu bütçesi: 40.000.000 € · Beklenen proje sayısı: 1

Beklenen Sonuç:

Proje sonuçlarının, aşağıda belirtilen tüm beklenen sonuçlara katkıda bulunması beklenmektedir:

• Kamu kurumları, sanayi, teknoloji sağlayıcıları, enerji üreticileri ve tüketiciler, 2030’dan sonra yurt içi ticari yakıt üretimine katkıda bulunabilecek yenilenebilir yakıt teknolojilerinin maliyet etkin ve hayati önem taşıyan değer zincirlerinin risklerinin azaltılmasından, ihtiyaçlarına göre özelleştirilmiş olarak, farklı finansman programları arasındaki sinerjilerden yararlanarak daha iyi finansmana erişimden ve daha etkili pazar benimsemesi, iş modelleri, artan rekabet gücü ve ticarileştirme fırsatlarından da faydalanmaktadır.
• Enerji üreticileri, temiz teknoloji imalat sektörleri, araştırmacılar ve tüketiciler, mevcut teknolojilere kıyasla özel olarak geliştirilmiş yenilenebilir yakıt teknolojilerinin sunduğu daha yüksek performans, daha düşük çevresel etki, güvenlik ve rekabet gücünün yanı sıra yeni pazar fırsatlarından da yararlanmaktadır.
• Toplum, kamu kurumları ve sanayi, risk azaltma maliyetini paylaşmaktan ve bu maliyeti, birbiriyle rekabet eden çeşitli çözüm tedarikçileri/teknoloji sağlayıcılarını paralel olarak sürece dahil ederek azaltmaktan fayda sağlar; bu sayede risk azaltma alanındaki ulusötesi kamu ve özel sektör yatırımları artırılır ve tedarikçiye bağımlılık sorunlarının üstesinden gelmek üzere yeni aktörler çekilir.
• Stratejik Enerji Teknolojisi Planı (SET Plan) kapsamında Yenilenebilir Yakıtlar ve Biyoenerji Eylemi’nin uygulanması, kamu ve özel sektördeki Ar-Ge ve inovasyon önceliklerinin ve finansman mekanizmalarının daha iyi uyumlu hale getirilmesi yoluyla desteklenmekte ve kolaylaştırılmaktadır.
• Politika yapıcılar ve düzenleyicilere, izin süreçlerini hızlandırmak ve yenilikçi ve sürdürülebilir yenilenebilir yakıt projelerine yönelik kamuoyunun kabulünü artırmak amacıyla, düzenleyici çerçeveyi iyileştirmeye yönelik kanıtlar sunulmaktadır.

Kapsam:

Yenilenebilir yakıtların uzun vadeli ana çözüm olduğu AB ihtiyaçlarını karşılamak üzere, temel yenilenebilir yakıt teknolojilerini geliştirmek, sergilemek, risklerini azaltmak ve bunların endüstriyel değer zincirlerini maliyet etkin bir şekilde kurmak için olağanüstü bir çaba gerekmektedir. Teklifler, bu teknolojilerin AB düzeyinde geliştirilmesine yön vermeli ve bunları pazara sunmalıdır. Temel yenilenebilir yakıt teknolojilerinin Ar-Ge’sine yönelik ticari öncesi alım, doğrulama ve muhtemelen endüstriyel değer zincirlerinin ilk kez devreye alınması, bu tür faaliyetlerin risklerini azaltmak ve “ölüm vadisi”ni aşmak için etkili bir araç olarak görülmektedir; zira öncelikle ilgili ihale makamlarının katılımıyla gerçek anlamda bir ivme kazanılması beklenmektedir. Bu eylemin kapsamı, eylem sonuna kadar temel yenilenebilir yakıt teknolojilerinin endüstriyel değer zincirlerini TRL 8 seviyesinde tasarlamak ve hayata geçirmektir. Tüm endüstriyel değer zincirlerinin aşamalı olarak rekabetçi bir şekilde geliştirilmesi, mevcut AB projeleri ve çalışmalarına dayanan teknoloji ve değer zinciri hazırlığı konusundaki mevcut bilgilere dayanmalı ve böylece risklerin azaltılmasını hızlandırmalıdır.

“Uluslararası alıcılar”, kamu kurumları ve muhtemelen bir veya daha fazla özel alıcıdan oluşabilir ve bunlar kamu yararına benzer hizmetler sunar. Alıcılar, bir dizi hizmet sağlayıcıdan Ar-Ge hizmetlerinin ticari öncesi tedarikini ortaklaşa geliştirecek ve uygulayacak ve sözleşmeleri imzalamak üzere bir baş alıcı belirleyecektir. Tedarik, herhangi bir AB Üye Devleti veya İlişkili Ülke’de yerleşik Ar-Ge hizmeti sağlayıcılarına açık olmalıdır.

AB ve Ortak Ülkeler genelinde ve ulusal sınırların ötesinde geniş bir yelpazedeki kamu ve özel sektör alıcılarının katılımı teşvik edilmektedir; bunun amacı, temel yenilenebilir yakıt teknolojilerinin endüstriyel değer zincirlerinin AB pazarına hazır hale getirilmesinden doğan risk ve faydaların etkin bir şekilde paylaşılmasıdır. AB’deki kamu ve özel havaalanı ve liman yetkilileri ile bunların ilgili yönetim organları, uçak işletmecileri ve nakliye şirketleri, diğer devlet, bölgesel veya yerel yetkililer ve kamu hukuku kapsamındaki kurumlar ya da bunların dernekleri, yakıt olarak enerji tedarikinden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının azaltılması gibi kamu yararına olan alanlarda çözümleri iyileştirmeye yönelik teşvike sahip beklenen kamu^[1] ve özel alıcıların bazı örnekleridir.

Konsorsiyumun, proje süresince, PCP sözleşmelerini kazanacak Ar-Ge sağlayıcılarının yenilenebilir yakıt teknolojileri alanındaki yatırım kapasitelerini ortaya çıkarmaları ve artırmaları konusunda farkındalık yaratacak faaliyetler planlaması teşvik edilmektedir; örneğin, PCP ihale sözleşmesinin, EIC, InvestEU, bölgesel fonlar veya muhtemelen diğer AB finansman kaynaklarından şirketlere sağlanacak ek destek ile olası kombinasyonları kullanarak. Kamu ihale makamlarının ve bu tür fonları yöneten veya finanse eden kuruluşların projeye katılımı teşvik edilmektedir. Ayrıca, alıcılar, PCP’nin başarılı çözümler ile sonuçlanması durumunda uygulamaya yönelik planladıkları yaklaşımı teklife dahil etmelidir; Bu, PCP projesi sırasında halihazırda sınırlı sayıda çözümün uygulanması ve/veya PCP sonrasında bu tür çözümlerin (daha büyük hacimlerde) satın alınması için takip eden ihaleleri hazırlayan bir çıktının öngörülmesi yoluyla gerçekleştirilebilir.

Risklerin azaltılması için gerekli değer zincirleri, çalışmalarımızla belirlenen teknolojilere dayandırılmalıdır.^[2] (i) – vii) aşağıda belirtilenler, yurt içi ticari yakıt üretimine önemli ölçüde katkı sağlayabilecek olanlar olarak kabul edilir 2030'un ötesine yönelik ve muhtemelen projenin uygulama aşamasının sonuna kadar ticari ölçekte gösterilebilecek diğer projeler^[3]:

1. Gelişmiş biyoetanol üretimi ve ATJ-SPK'ya ileri işleme
2. FT-SPK üretimi için biyokütle gazlaştırma ve FT-Sentezi
3. MTJ'ye işlenmek üzere BioMetanol üretimi
4. HEFA üretimi amacıyla marjinal/kirlenmiş arazilerden elde edilen lipitlerin hidro-işlemi
5. Biyokerosen ve biyo-ağır fuel oil üretimi amacıyla biyokütle pirolizi ve zenginleştirme veya birlikte işleme
6. AD ve gazlaştırma yoluyla elde edilen biyometan ile deniz taşımacılığı için biyometan üretimi veya deniz taşımacılığı amacıyla metanole (metanoliz) dönüştürülmek üzere işlenmesi
7. Deniz taşımacılığı için CO2 ve yenilenebilir H2'den e-metanol üretimi

Temel yenilenebilir yakıt teknolojilerinin endüstriyel değer zincirleri, AB ve Ortak Ülkeler genelinde yerli sürdürülebilir hammaddelere dayalı olarak ve ayrıca yenilenebilir yakıt pazarları ve üretim tesisleri için tüm son kullanım enerji ve ulaştırma sektörleri arasında sinerji yaratılarak geliştirilmelidir.

Nihai ürün olarak hidrojen üretimi kapsam dışıdır.

[1] (AB) 2021/695 sayılı Tüzük ile 2014/24/AB ve 2014/25/AB sayılı Direktiflerde tanımlanan kamu ihale makamları ve kuruluşları

[2] a) "Drop-in Gelişmiş Biyoyakıtlar için Endüstriyel Kapasite Oluşturmaya Yönelik Gerekli Araçların Geliştirilmesine İlişkin Çalışma" - Avrupa Komisyonu, b) Gelişmiş Biyoyakıtlar İçin Endüstriyel Kapasite Geliştirme Sürecini Nasıl Harekete Geçirebiliriz?

[3] Sentetik yakıtların üretiminde kullanılan tüm hidrojen, yenilenebilir ve düşük karbon metodolojisine ilişkin AB mevzuatına uygun olmalıdır; yani, üretim için fosil yakıtların kullanıldığı Buharlı Metan Reformu süreçleri, bu yöntemlerle ilişkili herhangi bir Yenilenebilir Enerji Sertifikası (RI) bulunmadığından kapsam dışıdır.

HORIZON-CL5-2026-11-D3-23 — Enerji sektöründe yapay zeka temel modellerinin eğitimi ve geliştirilmesini desteklemek amacıyla veri paylaşımı

Son başvuru: 1 Aralık 2026 · Eylem türü: HORIZON İnovasyon Eylemleri · Konu bütçesi: 30.000.000 € · Beklenen proje sayısı: 3

Beklenen Sonuç:

Projelerin, aşağıda belirtilen tüm beklenen sonuçlara katkıda bulunması beklenmektedir:

• Gizlilik ve güvenliği sağlarken, yapay zeka modellerinin eğitilmesi amacıyla enerji uygulamalarında büyük veri kümelerinin toplanması, paylaşılması ve kullanılması için etkili ve yenilikçi yöntemler.
• Enerji sisteminin dijitalleşmesini desteklemek amacıyla, şebeke gözlemlenebilirliğinin iyileştirilmesi, arz ve talebin tahmin edilmesi, gelişmiş depolama ve yenilenebilir enerji entegrasyonu, talep tarafı esnekliği ve enerji verimliliği yoluyla, gelişmiş ve - mümkün olduğunca - açık kaynaklı yapay zeka temel modelleri.
• Güvenli ve kesintisiz veri alışverişi için enerji sistemi aktörleri arasında işbirliğinin, bilgi paylaşımının ve birlikte çalışabilirliğin geliştirilmesi.
• Projenin sona ermesinden sonra da sonuçların FAIR (Bulunabilir, Erişilebilir, Birbiriyle Uyumlu, Yeniden Kullanılabilir) ilkelere uygun olmasını sağlayan, açık kaynaklı ve teknolojik gelişmelere uyum sağlayan yapay zeka modeli geliştirmeye yönelik ileri düzey metodolojiler.

Kapsam:

Yapay zeka modellerinin kalitesi, eğitimleri için kullanılan verilerin miktarına, kalitesine ve temsil gücüne büyük ölçüde bağlıdır. Projelerin, enerji sektörünün kilit odak alanlarında enerji dönüşümünü hızlandırmak amacıyla kapsamlı veri kümelerini kullanarak yapay zeka temel modellerinin geliştirilmesi, eğitilmesi ve test edilmesine odaklanması beklenmektedir. Projelerin aşağıdakileri gerçekleştirmesi beklenmektedir:

• Projelerin, Ortak Avrupa Enerji Veri Alanı^[1] konusunda daha önce finanse edilmiş projelerin sonuçlarından ve Data 4 Energy uzman grubu kapsamında devam eden çalışmalardan yola çıkarak, çeşitli enerji aktörleri arasında veri paylaşımı için yenilikçi yöntemler ve veri yönetişim stratejileri ortaya koyması beklenmektedir. Projelerin, teklif sunumunda ilgili büyük veri setlerine erişime sahip olduğunu göstermesi beklenmektedir.
• Projelerin, yapay zeka temel modellerinin geliştirilmesini desteklemek amacıyla verilerin etkili, güvenli ve şeffaf bir şekilde paylaşılmasına yönelik yenilikçi stratejiler geliştirmesi beklenmektedir. Araştırılabilecek stratejilerin örnek niteliğinde ve kapsamlı olmayan bir listesi arasında, gizli verilerin entegrasyonunu sağlamak için veri alanı bağlayıcılarının kullanılması veya modellerin federatif olarak eğitilmesi yer almaktadır; veri eksikliklerini gidermek veya verilerin kalitesini artırmak için bir ara adım olarak sentetik verilerin oluşturulması da araştırılabilir. Projeler, “AI gym” gibi diğer yenilikçi veri paylaşım stratejilerini de keşfedebilir. Proje kapsamında geliştirilecek veri yönetişim stratejileri, proje sona erdikten sonra da ölçeklenebilir ve işlevsel olacak şekilde tasarlanmalıdır.
• Projelerin, enerji sektörüne özel temel modeller geliştirmeleri ve aşağıdaki kullanım senaryolarından en az birini veya birkaçını ele almaları beklenmektedir: elektrik şebekelerinin planlanması ve işletilmesi (statik güç akışı modellemesi ve dinamik EMT modellemesi dahil), tahmin, tıkanıklık yönetimi, anomali tespiti, arıza teşhisi, öngörücü bakım, esneklik yönetimi, talep tarafında enerji verimliliği, elektrikli araçların akıllı ve çift yönlü şarjı veya enerji sisteminin dijitalleşmesi hedefine katkıda bulunan diğer kullanım senaryoları.
• Projelerden, daha önce fon sağlanmış “yapay zeka test ve deney tesisleri (TEF’ler)”^[2] projelerinin sonuçlarından yararlanarak ve bu projelerin tesislerini kullanarak, laboratuvar demonstrasyonlarında ve gerçek hayattaki pilot uygulamalarda geliştirilen temel modellerin derinlemesine test edilmesi ve doğrulanması beklenmektedir. Gerçek hayattaki pilot uygulamalar için düzenleyici sandbox’lar da değerlendirilebilir.
• Projelerin, veri sahipleri (örneğin enerji şirketleri, şebeke işletmecileri, varlık sahipleri), uygulama geliştiriciler (örneğin girişimler, KOBİ’ler, hiper ölçekli şirketler) ve model uygulayıcıları (örneğin sanayi, şebeke işletmecileri, ekipman üreticileri) dahil olmak üzere geniş bir paydaş grubunu bir araya getirerek, işbirliği ve ortak veri paylaşımı için bir ortam sağlaması beklenmektedir.
• Modellerin eğitimi ve geliştirilmesini genişletmek amacıyla, projeler Avrupa Komisyonu tarafından yakın zamanda duyurulan yapay zeka fabrikalarının^[3] hesaplama kapasitesinden, özellikle de enerji sektörü için yapay zeka uygulamaları geliştirmeyi amaçlayan üç yapay zeka fabrikasından yararlanabilir.
• Yapay zeka modellerinin etik, emniyet ve güvenlik ilkelerine uyması beklenmektedir; ayrıca şeffaflık, açıklanabilirlik ve hesap verebilirlik, model geliştirme sürecinin tasarım aşamasından itibaren entegre edilmelidir. Mümkün olan her durumda açık kaynaklı geliştirme uygulamaları benimsenmelidir. Önyargıları önlemek için çaba gösterilmeli ve üretilen verilerin çeşitli nüfus gruplarını temsil etmesini sağlamak için gerekli önlemler alınmalıdır.

Seçilen projelerin BRIDGE girişimine^[4] katkıda bulunması ve bu girişimin faaliyetlerine aktif olarak katılması beklenmektedir.

Teknoloji Hazırlık Seviyesi - Tamamlanan projelerden beklenen teknoloji hazırlık seviyesi

[1] Ortak bir Avrupa enerji veri alanı için zemin hazırlamak

[2] Enerji sektörü için Yapay Zeka Test ve Deney Tesisi (TEF) – teknolojiyi pazara sunmak

[3] AI Factories

[4] https://bridge-smart-grid-storage-systems-digital-projects.ec.europa.eu/

Bilgiler resmî duyurudan derlenmiştir; başvuru öncesinde güncel koşulları resmî duyurudan kontrol ediniz.

Bu metin özgün İngilizce duyurudan otomatik olarak çevrilmiştir; bağlayıcı olan özgün metindir.